fbpx

Estrogen với xúc cảm phụ nữ

Estrogen có mối liên hệ chặt chẽ với sức khỏe cảm xúc của phụ nữ. Tình trạng trầm cảm và lo lắng ảnh hưởng đến phụ nữ trong độ tuổi sinh sản nhiều hơn so với giai đoạn mãn kinh và ở nam giới. Estrogen cũng liên quan đến các triệu chứng rối loạn tính khí chỉ xảy ra ở phụ nữ như hội chứng tiền kinh nguyệt, rối loạn tâm thần tiền kinh nguyệt, và trầm cảm sau sinh.

Nói một cách chính xác estrogen ảnh hưởng đến cảm xúc không rõ ràng. Quá nhiều estrogen? Không đủ lượng estrogen? Hóa ra những ảnh hưởng về mặt cảm xúc của estrogen cũng bí ẩn như chính tâm trạng chị em vậy.

Estrogen: Trạng thái bình thường như thế nào?

Đến tuổi dậy thì buồng trứng của phụ nữ bắt đầu sản sinh ra estrogen theo chu kì kinh nguyệt. Ở giữa chu kì, lượng estrogen tăng đỉnh điểm, giúp kích thích trứng rụng. Sau đó lượng estrogen giảm nhanh chóng. Trong suốt thời gian còn lại trong tháng, lượng estrogen lên xuống nhẹ nhàng.

Lượng estrogen bình thường dao động rất khác nhau. Lượng estrogen ở cùng một người phụ nữ khác nhau trong những ngày khác nhau, giữa hai người phụ nữ ở cùng một ngày trong chu kì kinh nguyệt của họ cũng khác nhau. Lượng estrogen đó cũng không dự báo trước tình trạng rối loạn cảm xúc ở phụ nữ.

Estrogen với não bộ

Không thể phủ nhận estrogen là một tay chơi số một về điều tiết tâm trạng phụ nữ. Estrogen có mặt ở mọi nơi trong cơ thể, kể cả các vùng kiểm soát cảm xúc ở não bộ.

Một số tác động của estrogen gồm có:

  • Tăng dẫn truyền thần kinh (serotonin), và số lượng các thụ thể (receptor) trong não bộ
  • Điều chỉnh việc sản sinh và tác dụng của endorphin, hóa chất tạo cảm giác “hài lòng” trong não bộ
  • Bảo vệ các tế bào thần kinh không bị phá hủy và kích thích sự phát triển của nơ ron.

Những ảnh hưởng này trong cơ thể mỗi phụ nữ là không thể dự đoán trước. Hoạt động của estrogen quá phức tạp đối với các nhà nghiên cứu để hiểu được một cách thấu đáo. Ví dụ, mặc dù những tác động tích cực của estrogen lên não bộ là rất rõ ràng, song nhiều người ghi nhận đa số phụ nữ cải thiện tâm trạng sau thời gì mãn kinh ngay cả  khi hàm lượng estrogen duy trì ở mức rất thấp.

Một số chuyên gia tin tưởng rằng phụ nữ rất nhạy cảm đối với sự thay đổi lượng estrogen thông thường trong chu kì kinh nguyệt . Họ cho rằng chu kì hoạt động các hormon trong suốt thời kì sinh sản quy định sự rối loạn tính khí ở phụ nữ

Estrogen và Hội Chứng Tiền Kinh Nguyệt (PMS)        

                       

Có khoảng 90% chị em phụ nữ trải qua các triệu chứng khó chịu trước chu kì kinh nguyệt của họ. Khi các triệu chứng này nghiêm trọng đến mức ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, được gọi là hội chứng Tiền Kinh Nguyệt (PMS). Nói chung, PMS xuất hiện khi:

  • Các triệu chứng liên quan đến thể chất và cảm xúc thường xảy ra vài ngày trước khi thấy kinh
  • Các triệu chứng biến mất sau khi hết chu kì kinh nguyệt và không xảy ra vào các thời điểm khác.
  • Các triệu chứng gây ra các vấn đề cá nhân nghiêm trọng (như tại công sở, trường học, hay trong các mối quan hệ).
  • Không phải xuất hiện do tác động của thuốc, rượu, chất kích thích hay các bệnh lý khác .

Chướng bụng đầy hơi, sưng tay chân, và ngực mềm là những triệu chứng thể chất thường thấy. Cảm thấy quá khích về cảm xúc, triệu chứng trầm cảm, cáu giận và tiêu chảy,  trạng thái lo lắng và thu mình khỏi các tương tác xã hội có thể xuất hiện. Có khoảng 20 đến 40% phụ nữ có các triệu chứng PMS ở một số thời điểm trong cuộc đời.

Estrogen và Rối loạn Tâm Thần Tiền Kinh Nguyệt (PMDD)

Cùng với hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS), phụ nữ bị rối loạn tâm thần tiền kinh nguyệt (PMDD) thường xuyên trải nghiệm tâm trạng tiêu cực trước các chu kì kinh nguyệt của họ. Một số chuyên gia coi PMDD là một dạng nặng của PMS

Trong thời gian  PMDD, các vấn đề tính khí trở nên nghiêm trọng hơn và thường che mờ các triệu chứng về thể chất. Các rối loạn tính khí thường gây ra các vấn đề cho phụ nữ trong đời sống hằng ngày. Từ 3%-9% phụ nữ gặp phải triệu chứng PMDD.

Estrogen dường như có liên quan đến những triệu chứng rối loạn này, nhưng sự liên quan cụ thể thế nào vẫn còn là một bí ẩn. Hàm lượng estrogen trong cơ thể phụ nữ có triệu chứng PMS và PMDD hầu hết luôn luôn trong giới hạn bình thường. Những phụ nữ mắc PMS và PMDD cũng bị ảnh hưởng nhiều hơn cùng với sự biến thiên estrogen thông thường trong các chu kì kinh nguyệt.

Estrogen và Trầm Cảm Sau Sinh

Những cơn buồn bã sau sinh thường được coi là bình thường. Tuy nhiên,  có 10% đến 25% phụ nữ trải qua tình trạng trầm cảm trong vòng sáu tháng đầu sau sinh con. Sự suy giảm đột ngột lượng estrogen sau sinh dường như là một thủ phạm rõ ràng- nhưng mối liên hệ này chưa từng được chứng minh.

Trầm cảm sau sinh được điều trị giống như các dạng trầm cảm khác với các loại thuốc chống trầm cảm, và các phương pháp trị liệu, hay cả hai. Một số dạng thuốc bổ sung estrogen cũng được chỉ định đi kèm với các biện pháp này.

Estrogen và Trầm Cảm Tiền Mãn Kinh

Trong nhiều tháng hay nhiều năm trước khi mãn kinh (được gọi là thời kì tiền mãn kinh), lượng estrogen thường thất thường và không thể dự đoán được. Trong suốt thời kì tiền mãn kinh, có khoảng 10% phụ nữ trải qua tình trạng trầm cảm do lượng estrogen không ổn định. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng việc sử dụng miếng dán estrogen qua da có thể cải thiện tình trạng trầm cảm trong thời kì tiền mãn kinh, tuy đây không phải là tập quán điều trị tiêu chuẩn. Các loại thuốc chống trầm cảm không được chỉ định trong trường hợp này.

Estrogen và Trầm cảm hậu mãn kinh

Ở giai đoạn mãn kinh, hàm lượng estrogen sẽ hạ xuống mức độ rất thấp. Uống estrogen không cải thiện tình trạng trầm cảm ở phụ nữ sau giai đoạn mãn kinh. Trong  những những thử nghiệm có mẫu lớn nhằm đánh giá các liệu pháp thay thế bằng hormon, phụ nữ uống estrogen được báo cáo có cùng tình trạng sức khỏe giống như phụ nữ uống những viên thuốc giả estrogen. Sau thời kì mãn kinh, tỉ lệ phụ nữ bị trầm cảm giảm xuống còn tương đương với đàn ông ở cùng độ tuổi.

Tổ Tư Vấn Y Khoa Nuka Việt Nam

Nguồn: WebMD Medical Reference Reviewed by Nivin Todd, MD on July 23, 2019,